Δημοτολόγιο δήμου Άνδρου, 1852 (υπόμνημα)

(δείτε το Δημοτολόγιο εδώ)

Το τεκμήριο

Το τεκμήριο που έχει υποστεί επεξεργασία είναι ένα δημοτολόγιο του δήμου Άνδρου, το οποίο απόκειται στην Καΐρειο Βιβλιοθήκη στο νησί της Άνδρου. Το δημοτολόγιο έχει συμπληρωθεί χειρόγραφα και πρώτο έτος καταγραφής είναι το 1852 (ώς την εγγρ. α/α 8742), ενώ στη συνέχεια προστίθενται οι κατ’ έτος γεννηθέντες και οι κατ’ έτος αποβιώσαντες ώς το 1860, καθώς και τα ζεύγη νεονύμφων.

Στο τεκμήριο για κάθε εγγεγραμμένο περιλαμβάνονται οι εξής κατηγορίες πληροφορίας: αύξων αριθμός, όνομα και επώνυμο, ηλικία, επάγγελμα, παρατηρήσεις. Οι δημότες απογράφονται ανά παρεδρία· πιο συγκεκριμένα αναφέρονται οι παρεδρίες Μεσαρίας, Λαμύρων, Πιτροφού, Περαχωρίων, Συνετίου και Λειβαδίου.1

Παρατηρήσεις

Σε πρώτη φάση έχει γίνει επεξεργασία των δημοτών, κατοίκων της Χώρας Άνδρου ώς τον α/α 1502. Κατά την επεξεργασία των τεκμηρίων αποδελτιώθηκαν οι κατωτέρω πληροφορίες που απέδωσαν και τα αντίστοιχα πεδία: αύξων αριθμός, όνομα, επώνυμο, πατρώνυμο, ηλικία, επάγγελμα, οικογενειακή σχέση, παρεδρία, παρατηρήσεις.

Όταν τα πεδία εμφανίζονται κενά, δεν διατίθενται οι σχετικές πληροφορίες. Στα σημεία εκείνα που η φθορά του χαρτιού (από υγρασία ή άλλον παράγοντα) είναι σε τέτοιο βαθμό, ώστε να μην επιτρέπει την ανάγνωση, έχει χρησιμοποιηθεί το σύμβολο […]. Ενώ σε σημεία, όπου η ανάγνωση είναι δύσκολη, αλλά όχι από λόγους φθοράς, έχει σημειωθεί η λέξη «δυσανάγνωστο». Επιπλέον, από τη βάση δεδομένων απουσιάζουν πλήρως οι εγγραφές με α/α 34-79, 261-262, 334-336, 375-378, 566, 606, 949-951, καθώς η φθορά του τεκμηρίου σε αυτά τα σημεία είναι τόσο προχωρημένη, ώστε δεν διασώζεται καμία πληροφορία γι’ αυτές. Ενώ για την εγγραφή με α/α 489 διασώζεται μόνον η ηλικία και η ημερομηνία θανάτου. Τέλος, ένα τεχνικό πρόβλημα δεν επέτρεψε, προσωρινά, να συμπεριληφθούν οι εγγραφές με α/α 801-875.

Οι πληροφορίες έτυχαν ανάλογης επεξεργασίας, προκειμένου να είναι ευχερέστερη η αναζήτησή τους. Έτσι εφαρμόστηκαν κάποιοι γενικοί κανόνες με στόχο αφ’ ενός την ομοιομορφία και αφ’ ετέρου την αποφυγή της αλλοίωσης των σχετικών πληροφοριών. Σε γενικές γραμμές οι επιλογές αυτής της μεταγραφής ακολουθούν τις αντίστοιχες επιλογές των εκλογικών καταλόγων από το νησί της Άνδρου (1844, 1877 και 1890).

Πιο συγκεκριμένα:

Ι. Μεταγραφή κύριων ονομάτων
α) Διορθώνεται η ορθογραφία των βαπτιστικών ονομάτων, π.χ.
Ασιμίνα: Ασημίνα
Γιανούλης: Γιαννούλης
Ιωάνης: Ιωάννης
Κασάδρα: Κασσάνδρα
Φραζέσκα/ος: Φραντζέσκα/ος
Χρουσύνα: Χρουσίνα
Λοξάνδρα: Λωξάνδρα
Νηφοδώρα: Νυμφοδώρα

β) Σε ορισμένες περιπτώσεις, ένα βαπτιστικό όνομα διατηρεί κατά τη μεταγραφή την ιδιαίτερη εκφορά του, π.χ.:
Διασέτα
Λασκαρού
Λασκαρούδη

γ) Σημειώνεται ολογράφως το κύριο όνομα στις περιπτώσεις που χρησιμοποιούνται συντομογραφίες και θεωρείται ευνόητο, π.χ.
Νικ./Νικολ.: Νικόλαος
Δημ.: Δημήτριος
Ιω.: Ιωάννης
Λεον.: Λεονάρδος
Μιχ.: Μιχαήλ

ΙΙ. Μεταγραφή επωνύμων ονομάτων
α) Διορθώνεται η ορθογραφία, όπου έχουν γραφεί καταφανώς εσφαλμένα ή όπου σήμερα έχει επικρατήσει μία ορθογραφία, π.χ.:
Ευρυπιότης: Ευρυπιώτης
Θερμιότης: Θερμιώτης
Κριτικός: Κρητικός
Δελαγραμμάτικας: Δελλαγραμμάτικας

III. Μεταγραφή επαγγελμάτων
α) Τα επαγγέλματα μεταγράφονται κατά κανόνα στη δημοτική, π.χ.:
βαφεύς: βαφέας
χαλκεύς: χαλκουργός

β) Κατωτέρω επισυνάπτεται κατάλογος όλων των αναφερόμενων επαγγελμάτων:
αρτοποιός
βαστάζος
βαφέας
βυρσοδέψης
διδάσκαλος
έμπορος
εργάτης
ιατρός
ιερέας
καφφεπώλης
κηπουρός
κλητήρας
κουρέας
κρεοπώλης
κτηματίας
κυβερνήτης
μάγειρος
μαραγκός
μεταπράτης
μουσικός
ναυπηγός
ναύτης
ναυτικός
παπλωματάς
πλοίαρχος
ρακοπώλης
ράπτης
σανδαλοποιός
συμβολαιογράφος
φούρναρης
φύλακας
χαλβατζής
χαλκουργός
χτίστης

[1]. Για το σύνολο των οικισμών του δήμου Άνδρου με βάση το Νόμο ΚΕ΄ (1845) βλ. στο: Μιχαήλ. Γ. Χουλιαράκης, Γεωγραφική και Διοικητική Διαίρεσις της Ελλάδος, 1821-1871, Αθήνα, ΕΚΚΕ, 1973, σ. 150.

Βαγγέλης Σαράφης